Os dias da semana (ditët e javës) em albanês possuem algumas características bem particulares, assumem formas diferentes dependendo da situação ou caso de uso, além disso, exigem o uso do artigo “e” na frente.
Forma indefinida
O primeiro caso é o “indefinido” (forma básica dos dias da semana), confira abaixo exemplos da forma indefinida:
A është e hënë sot?
Hoje é segunda-feira?
Jo, sot ‘shtë e martë.
Não, hoje é terça-feira.
| Ditët e javës në gjuhën shqipe | Dias da semana em albanês |
|---|---|
| e hënë | segunda-feira |
| e martë | terça-feira |
| e mërkurë | quarta-feira |
| e enjte | quinta-feira |
| e premte | sexta-feira |
| e shtunë | sábado |
| e diel | domingo |
Como dizer “no sábado” em albanês?
Para dizer “no sábado” ou “no domingo”, você não precisa de uma preposição como no português (“no/na”). Ao invés disso, substitua o “e” pelo artigo “të” e adicione “-n” ao final da palavra (em e diel, o final é -ën: të dielën).
Por exemplo: e shtunë (sábado) ==> të shtunën (no sábado); e mërkurë (quarta-feira) ==> të mërkurën (na quarta-feira).
Confira aos exemplos abaixo:
| të hënën | na segunda-feira |
| të martën | na terça-feira |
| të mërkurën | na quarta-feira |
| të enjten | na quinta-feira |
| të premten | na sexta-feira |
| të shtunën | no sábado |
| të dielën | no domingo |
Të hënën do të filloj shkollë.
Na segunda-feira, vou começar a escola.
Të dielën shkova në Tiranë.
No domingo, fui a Tirana.
Takohemi të martën?
Que tal nos encontramos na terça-feira?
Do të të telefonoj të premten.
Eu ligarei para você na sexta-feira.
Forma definida
Outra forma (menos utilizada) é a forma definitiva dos dias da semana. As formas definidas são usadas normalmente como sujeito da sentença, e também depois de algumas preposições (como em “Nga e enjtja deri të premten”, nos exemplos abaixo).
Na língua albanesa existem algumas regras que consistem em mudar um substantivo da forma indefinida para a forma definida. Para tornar o dia da semana em forma definida, mude o “-ë” para “-a” se o dia terminar em “-ë”, ou altere “-e” para “-ja” se o dia terminar em “-e”. Se o dia terminar em consoante (e diel), acrescente “-a”: e diela.
Confira alguns exemplos para entender melhor:
| e hëna | segunda-feira |
| e marta | terça-feira |
| e mërkura | quarta-feira |
| e enjtja | quinta-feira |
| e premtja | sexta-feira |
| e shtuna | sábado |
| e diela | domingo |
E hëna ishte ditë e bukur.
Segunda-feira foi um lindo dia.
Nga e enjtja deri të premten.
Quinta a sexta.
E premtja do të jetë e ftohtë.
Sexta-feira fará frio.
E diela është pushim.
Domingo é dia de folga.
Plural
A última forma gramatical é relacionada ao plural. Veremos agora como dizer “às terças-feiras”, “aos domingos”, etc. Indicando uma ação que acontece com frequência. A estrutura é a seguinte: të + forma definida + -ve (sufixo). Nos dias terminados em “-ja”, o “-ja” é substituído: e enjtja vira të enjteve.
| të hënave | às segundas-feiras |
| të martave | às terças-feiras |
| të mërkurave | às quartas-feiras |
| të enjteve | às quintas-feiras |
| të premteve | às sextas-feiras |
| të shtunave | aos sábados |
| të dielave | aos domingos |
Veja alguns exemplos:
Të hënave punon shumë.
Às segundas-feiras ele trabalha muito.
Të shtunave shkoj në plazh.
Aos sábados eu vou à praia.
Të dielave shikojmë televizor.
Aos domingos assistimos TV.
Vocabulário relacionado
| dia | ditë |
| manhã | mëngjes |
| hoje | sot |
| amanhã | nesër |
| ontem | dje |
| semana | javë |
| fim de semana | fundjavë |
| depois de amanhã | pasnesër |
| à tarde | pasdite |
| noite (início da noite) | mbrëmje |
| noite | natë |
